Ontroerend, ontwapenend, overdonderend

24-09-2026

Ontroerend, ontwapenend, overdonderend

Hoe ver ga jij voor je idealen? Wat als de strijd die je kiest het geen is dat je verder weg drijft van wie je lief hebt? Puttend uit zijn eigen worstelingen verweeft Mika de Pee samen Adriaan Koster het aangrijpende verhaal van Jan Palach — een van de tien studenten die zichzelf in brand staken uit protest tegen het Sovjetregime — tot een meeslepende muzikale theaterervaring.

In de reeks Kikker Stelt Voor maak je kennis met de makers van de toekomst. Kom erachter wie ze zijn, waar ze hun inspiratie uit halen en hoe een voorstelling ontstaat. Dit keer stellen we je voor aan maker en acteur, Mika de Pee, en muzikant Adriaan Koster. In de lente vatte vlam speelt Mika de rol van Jan Palach en speelt Adriaan live muziek tijdens de voorstelling.

Hoi Adriaan en Mika,

Kunnen jullie iets over jezelf vertellen, zoals hoe jullie elkaar kennen?

Onze eerste ontmoeting gaat ver terug. Wij leerde elkaar namelijk kennen in groep 1 van de basisschool, en zijn sindsdien beste vrienden. Zoals dat gaat verwaterde het contact na groep 8, omdat we allebei naar een andere middelbare school gingen. Maar na het behalen van onze diploma’s begon Mika zijn studie aan de Arnhemse toneelschool en Adriaan aan het conservatorium CodeArts.

Noem het het lot, of whatever, maar via de kunsten vonden we elkaar weer. We werkten samen in de afstudeervoorstelling van Mika, maakten samen een voorstelling voor Theater na de Dam, en doen nu onze eerste theatertour. We zoeken in ons werk altijd hoe zowel tekst, spel, als muziek de kijker mee kan nemen in een verhaal. Als makers is onze gedeelde factor een grote liefde voor geschiedenis.

‘Wat als je activisme stuit op tegenwerking?’

Afgelopen seizoen konden we al genieten van een voorproefje tijdens Kikker Experimenteert. Hoe was dat? Zijn er sindsdien aanpassingen gemaakt voor de langere versie?

Tijdens Kikker Experimenteert hebben we wat eerste klad versies van scene’s getoond. We wilden uitzoeken op welke manier muziek dit verhaal kon ondersteunen. Dat we dat konden doen in een voorstadia heeft ons veel opgeleverd, en geïnspireerd in het verder afschrijven van het stuk.

In de voorstelling verweef je je eigen worstelingen samen met het waargebeurde verhaal van Jan Palach. Mika, hoe was het om dit aangrijpende verhaal te schrijven en als acteur vorm te geven?

Het verhaal van Jan Palach gaat voor mij heel erg over de vraag: wat als je activisme stuit op tegenwerking? Geef je dan de strijd op of wordt je steeds radicaler? Bij Jan Palach weten we welke kant hij opgeduwd is.

In mijn eigen leven is het lange na niet zo radicaal, maar ik voel wel hoe ik soms neig radicaler te denken als familieleden mijn idealen afwijzen, of bagatelliseren. Of wanneer ik online extreemrechts zie, heb ik soms het gevoel dat ik extremer links moet worden. Maar wanneer wordt dat gevaarlijk en zelfs destructief? Die complexe vraag stel ik met het werk, en dat voelt als een noodzakelijke vraag vandaag de dag.

'Hoe kan de muziek het publiek meenemen in het radicaliseren van Jan?'

Muziek speelt een grote rol, zowel in de voorstelling als in de tijdsperiode waarin het plaatsvindt. Jazz muziek speelde een grote rol in het verzet tegen het Sovjetregime. Adriaan, hoe kwam de muziek voor de voorstelling tot stand? Was er vanaf het begin al een visie of zijn er bepaalde muzikanten of muziekstukken waaruit je inspiratie hebt geput?

De leidende vraag in het maken van de muziek was vanaf het begin; hoe kan de muziek het publiek meenemen in het radicaliseren van Jan, zodat je als het ware mee radicaliseert?

Qua sound hebben we ons laten inspireren door jazzrock albums uit de jaren 70. Het is expressionistische, vrije muziek, met veel ritmische veranderingen en energie.

Alle muziek die gemaakt is hebben we vervolgens terug gebracht naar 2 mensen die het live op het toneel kunnen spelen. Mika speelt trompet, ik stuur de muziek hoofdzakelijk aan vanaf mijn drumstel, drummachine en soms vanachter het elektrische orgel.

'Polarisatie was ineens niet meer iets dat zich allen afspeelde in de samenleving.'

In de voorstelling zien we hoe opkomen voor je idealen je langzaam kan verwijderen van de mensen die je liefhebt. Een thema dat voor vele herkenbaar is. Hoe kijken jullie daar zelf naar? En waarom is het zo belangrijk dat wij dit soort thema’s een podium geven?

Na de verkiezingen van 2023 is een confrontatie tussen mijn oudste broer en mij (Mika) dusdanig hoog opgelopen dat we het contact hebben verbroken. Onze verschillende politieke denkbeelden bleken onoverbrugbaar, en in dusdanige mate dat we elkaar niet meer wilden zien of spreken.

Door alle verschillende mediaberichten de we online consumeerden binnen onze eigen bubbel spraken we simpelweg niet meer dezelfde taal. Polarisatie was ineens niet meer iets dat zich afspeelde in de samenleving, maar aan de keukentafel van mijn eigen gezin. Ik weet zeker dat ik niet de enige ben die dit overkomt, en juist daarom denk ik dat het gesprek hierover openen vandaag de dag belangrijk is.

'Spel, tekst als muziek maken de voorstelling tot een hoogtepunt.'

Wat is jullie favoriete moment of muziekstuk uit de voorstelling?

Het coming-of-age moment in de jazzclub scene waarin Jan Palach voor het eerst in een Jazz club belandt. In deze scene hoort Jan Palach voor het eerst muziek die hij nog niet eerder gehoord heeft, en voelt daarbij ook voor het eerst dingen die hij nooit eerder heeft gevoeld. Spel, tekst als muziek maken dit moment in de voorstelling voor zowel het personage Jan Palach, als live voor het publiek, tot een hoogtepunt.

Wat willen jullie het publiek meegeven voordat ze de voorstelling in gaan?

Laat je vooroordelen buiten de deur en laat je raken door ieder personage.